010005, Астана қаласы, Алматы ауданы, Тоқпанов көшесі, 33, 307-кеңсе
Біздің су ресурстары үшін күресте көп нәрсені қолға алу керек.
Біздің су ресурстарымызға жаңа сын-қатерлер қауіп төндіруде. Халықтың өсуі мен климаттың өзгеруі, сондай-ақ жаңа ластаушы заттардың пайда болуы және көбірек суға деген қажеттіліктің артуы біздің су ресурстарымызды қорғауға келгенде бір орында тұра алмайтынымызды білдіреді.
Қазақстанның су секторы климаттың өзгеруінің салдарынан елеулі проблемаларға тап болады. Ел су ресурстары мен инфрақұрылымға жоғары қысым жасайтын су тасқыны мен құрғақшылық сияқты жиі және қарқынды экстремалды ауа-райын бастан кешіруде. Климаттың өзгеруі судың сапасы мен қол жетімділігіне де әсер етеді, өйткені температураның жоғарылауы және жауын-шашын режимінің өзгеруі су айналымын өзгертеді.
Қазақстанда шомылатын орын ішкі су айдындары, жағалау аймақтары болып табылады. Ішінара жүзу және байдарка сияқты ойын-сауықтардың танымалдылығының артуына байланысты шомылуға деген қызығушылық артып келеді, қазіргі уақытта бірқатар өзен орындары белгіленді және анықталу барысында.
| Су сапасының класы | Пайдалану түрлері бойынша судың сипаттамасы | Су объектілері және 2022 жылғы су сапасының көрсеткіштері |
1-ші класс (ең жақсы сападағы) |
Су пайдаланудың барлық түрлеріне жарамды су. |
9 су нысаны (7 өзен, 2 су қоймасы): Қара Ертіс, Ертіс, Арасан, Ақсу (Түркістан облысы), Шілік, Талғар, Темірлік өзендері, Өскемен және Бұқтырма су қоймалары. |
2-ші класс |
Су балық өсіруге, рекреацияға, суаруға, өнеркәсіпке жарамды; тек шаруашылық ауыз сумен жабдықтау үшін қарапайым су дайындау әдісі талап етіледі. |
12 су нысаны (12 өзен.): Кіші Алматы өзендері (жалпы фосфор, анион нитриті), Үлкен Алматы (жалпы фосфор, анион нитриті), Қорғас (жалпы фосфор), Баянкөл (жалпы фосфор, ОХТ), Есік (жалпы фосфор, ОХТ), Түрген (жалпы фосфор), Лепсі (жалпы фосфор), Қаратал (фосфор жалпы), Қиғаш (ОХТ), Бұқтырма (марганец), Оба (марганец), Үржар (фосфаттар). |
3-ші класс |
Су рекреацияға, суаруға, өнеркәсіпке жарамды; су тұқы балық түрлерін өсіруге жарамды; лосось балықтары үшін жағымсыз; шаруашылық - ауыз сумен жабдықтау үшін әдеттегі және қарқынды су дайындау әдістері қажет. |
28 су нысаны (24 өзен, 4 су қоймасы): Жайық өзендері (магний, қалқымалы заттар), Жайықтың таралуы (магний), Жайық тармағы (магний), Шаронов тармағы (магний), Ембі (Атырау облысы) (магний), Шаған (фосфаттар), Деркөл (фосфаттар, магний), Елек (БҚО) (магний, фосфаттар), Қараөзен (фосфаттар, магний), беттібұлақ (магний), Іле (магний), Есентай (аммоний-ион), Шарын (магний), Текес (магний), Қаскелең (аммоний-ион), Қарқара (магний), Ақсу (Алматы обл.) (магний), Брекса (аммоний-ион), Үлбі (кадмий), Глубочанка (магний), Красноярка (кадмий, магний), Секисовка (аммоний-ион), Бадам (магний), Арыс (магний), Шу (магний), Су қоймасы: Самарқан (магний), Астана (Вячеславский) (магний), Қапшағай (магний, аммоний-ион), Сергеевка (магний). |
4-ші класс |
Су суаруға және өнеркәсіпке жарамды; шаруашылық ауыз сумен жабдықтау үшін терең су дайындау әдістері талап етіледі. |
31 су объектісі (26 өзен, 3 канал, 2 су қоймасы): Ақсу (Жамбыл облысы) (магний), Сарықау (сульфаттар, магний), Тихая (аммоний - ион, кадмий) , Емел (магний), Маховка (аммоний-ион), Сырдария (сульфаттар, магний, минералдану, фенолдар), Елек (Ақтөбе облысы) (аммоний-ион, магний, фенолдар, тоқтатылған заттар, хром (6+), Қарғалы (аммоний-ион, магний, фенолдар), Емба (Ақтөбе облысы) (аммоний-ион, магний, фенолдар), Темір (аммоний-ион, магний, фенолдар, тоқтатылған заттар), Ор (аммоний-ион, магний, фенолдар), Ақтасты (аммоний-ион, магний, фенолдар), Қосестек (аммоний-ион, магний, фенолдар, тоқтатылған заттар), Ойыл (аммоний-ион, магний, фенолдар), Үлкен Қобда (аммоний-ион, магний, фенолдар, тоқтатылған заттар), Қара Қобда (аммоний-ион, магний, фенолдар, тоқтатылған заттар), Ырғыз (аммоний- ион, магний, фенолдар), Келес (сульфаттар), Шыңғырлау (қалқыма заттар), Сарыөзен (қалқыма заттар), Есіл (магний), Жабай (магний), Силеттер (магний), Шағалалы (магний), Уй (магний), Перетаска тармағы (магний); Кеңгір су қоймасы (магний, сульфаттар), Шардара (қалқыма заттар); Нұра- Есіл каналы (магний, сульфаты), Қ. Сәтпаев атындағы канал (магний), Көшім каналы (қалқыма заттар). |
5-ші класс (ең нашар сападағы) |
Су кейбір өнеркәсіп түрлеріне ғана жарамды (гидроэнергетика, тау-кен өндірісі, гидротранспорт). |
6 су объектісі (5 өзен, 1 су қоймасы): Торғай (никель), Тоғызақ (никель), Әйет (қалқыма заттар), Қарабалта (сульфаты), Аягөз (қалқыма заттар) өзендері; Қаратомар су қоймасы (никель, қалқыма заттар). |
>5 кластан |
Су суды пайдаланудың барлық түрлеріне жарамайды. |
20 су объектісі (16 өзен, 4 су қоймасы): Қатта-Бүгін (қалқыма заттар), Тобыл (хлоридтер, магний, минералдану), Обаган (сульфаттар, магний, минералдану, хлоридтер, кальций), Желкуар (хлоридтер), Ақбұлақ (кальций, хлоридтер), Сарыбұлақ (хлоридтер), Нұра (жалпы темір, марганец), Ақсу (Ақмола облысы) (минералдану, ОХТ, хлоридтер), Қылшықты (кальций, магний, минералдану, ОХТ, хлоридтер), Талас (қалқыма заттар), Асса (қалқыма заттар), Тоқташ (қалқыма заттар), Кіші Қарағожа (жалпы темір, кадмий, марганец, мыс, мырыш), Қара Кеңгір (аммоний-ион, кальций, магний, минералдану, марганец, хлоридтер), Соқыр (жалпы темір, марганец), Шерубайнұра (жалпы темір, марганец) өзендері; Жоғарғы Тобыл (қалқыма заттар), Амангелді (қалқыма заттар), Шортанды (хлоридтер), Тасөткел (қалқыма заттар). |
